გლობალური ნახშირბადის ემისიები წელს მცირედით შემცირდება, როგორც ახალი კვლევა მიუთითებს, რაც ძირითადად გამოწვეულია ენერგორესურსების მაღალი ფასებით აშშ-ის ირანთან ომისა და ჰორმუზის სრუტეში მიწოდების შეფერხების ფონზე.
ნავთობის, გაზისა და ქვანახშირის ემისიები კლიმატის ცვლილების მთავარი მამოძრავებელია. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ეს ემისიები წლიურად საშუალოდ 0.9%-ით იზრდებოდა, თუმცა 2026 წელს მოსალოდნელია მათი 0.4%-ით შემცირება.
„ემისიები მცირდება, რაც თითქოს კარგია, მაგრამ ეს ძირითადად ირანში მიმდინარე ომითა და ჰორმუზის სრუტეში განვითარებული მოვლენებით არის განპირობებული,“ — განაცხადა კვლევის თანაავტორმა, ნორვეგიის საერთაშორისო კლიმატის კვლევების ცენტრის (CICERO) მეცნიერმა გლენ პიტერსმა.
„ასე რომ, გარკვეულწილად ეს კარგ სიახლედ შეიძლება ჩაითვალოს, მაგრამ არასწორი მიზეზების გამო.“
კვლევა გამოქვეყნდა იმ დროს, როდესაც მსოფლიოს ლიდერები თურქეთში გაეროს COP31 კლიმატის კონფერენციაზე იკრიბებიან.
სტრუქტურული ცვლილება ჯერ არ დაწყებულა
საერთაშორისო კვლევითმა ჯგუფმა Global Carbon Project-მა დაადგინა, რომ 2026 წელს ნავთობის ემისიები 1.9%-ით შემცირდა, ბუნებრივი გაზის ემისიები — 0.3%-ით, თუმცა ქვანახშირის ემისიები კვლავ გაიზარდა დაახლოებით 0.6%-ით.
„ერთ წელიწადში ემისიების შემცირება პიკის მიღწევას არ ნიშნავს, თუ ეს სტრუქტურული ცვლილებით არ არის გამოწვეული,“ — აფრთხილებს პიტერსი.
სტრუქტურული ცვლილება ნიშნავს, რომ ემისიები ნელ-ნელა მიაღწევდა პიკს და შემდეგ თანდათან შემცირდებოდა, რაც გრძელვადიან ტენდენციაზე მიუთითებს. თუმცა, პიტერსის თქმით, ასე არ მომხდარა: „რაც წელს ვხედავთ, არის ის, რომ ნავთობის ემისიები იზრდება და შემდეგ უცებ, ბამ, 2%-ით ეცემა.“
ემისიების აღდგენა მოსალოდნელია
ეს უკვე მესამედ ხდება ბოლო წლებში, როდესაც გლობალური ნახშირბადის დაბინძურება მცირდება. წინა შემცირებები დაფიქსირდა 2009 წლის გლობალური ეკონომიკური კრიზისისა და 2020 წლის COVID-პანდემიის დროს. ორივე შემთხვევაში, როგორც კი მსოფლიო ეკონომიკები აღდგა, ემისიები კვლავ გაიზარდა.
მიუხედავად იმისა, რომ გასული წლის გეოპოლიტიკური შოკები ემისიების დროებითი შემცირების მთავარი ფაქტორი იყო, აღსანიშნავია, რომ განახლებადი ენერგიის ზრდამაც გარკვეული წვლილი შეიტანა მონაცემებში. მზის პანელებმა, ქარის ელექტროსადგურებმა და ელექტრომობილებმა გარკვეული გავლენა მოახდინეს, თუმცა ეს საკმარისი არ აღმოჩნდა ემისიების დამოუკიდებლად შესამცირებლად.
„გრძელვადიანი გამოსავალი კვლავაც სუფთა ენერგეტიკული ტექნოლოგიების სწრაფ დანერგვაშია,“ — აცხადებს კვლევის თანაავტორი, პიერ ფრიდლინგშტეინი, გლობალური ნახშირბადის ბიუჯეტის ოფისიდან.
მიუხედავად იმისა, რომ წიაღისეული საწვავების ემისიები მცირედით შემცირდა, კვლევის მიხედვით, საერთო გლობალური ნახშირორჟანგის ემისიები მაინც დაახლოებით 1%-ით გაიზარდა. ეს საერთო ზრდა გამოწვეულია მიწათსარგებლობის ცვლილებებით, როგორიცაა ტყეების გაჩეხვა და ტორფის ხანძრები, რომლებიც იმდენად სწრაფად გაიზარდა, რომ წიაღისეული საწვავების მცირე შემცირებამ მათი კომპენსირება ვერ მოახერხა.
