ლეიბორისტული პარტიის 2023 წლის კონგრესის ბოლო დღეს, როდესაც საზოგადოება ჯერ კიდევ შოკში იყო „ჰამასის“ სასტიკი თავდასხმის შემდეგ ისრაელზე, კეირ სტარმერმა ტრადიციული სატელევიზიო ინტერვიუების სერია ჩაატარა — თუმცა ერთ-ერთმა მათგანმა განსაკუთრებით მძიმე შედეგები გამოიწვია.
LBC-ის წამყვან ნიკ ფერარისთან საუბრისას, მაშინდელმა ოპოზიციის ლიდერმა დაადასტურა ისრაელის უფლება, დაეცვა თავი, რაც იმ დროისთვის ფართო პოლიტიკური კონსენსუსის ნაწილი იყო. თუმცა, მან ასევე თითქოს მიანიშნა, რომ ისრაელს ჰქონდა „უფლება“ პალესტინელ მშვიდობიან მოსახლეობას ელექტროენერგია და წყალი შეეზღუდა.
„რა თქმა უნდა, ყველაფერი უნდა გაკეთდეს საერთაშორისო სამართლის ფარგლებში,“ — დაამატა სტარმერმა. მისი კომენტარები სწრაფად გავრცელდა სოციალურ ქსელებში, რის შედეგადაც მემარცხენე ფრთის მრავალი წარმომადგენლის აღშფოთება გამოიწვია.
სტარმერის გუნდს ერთი კვირა დასჭირდა, რომ განმარტება გაეკეთებინა მისი განცხადებისთვის, ამტკიცებდნენ, რომ სიტყვები არასწორად იქნა გაგებული. მაგრამ ზიანი უკვე მიყენებული იყო.
ათეულობით მუსლიმი ადგილობრივი თვითმმართველობის წევრი პარტიიდან გასვლით დაიმუქრა. განხეთქილების შესამსუბუქებლად და მათი შეშფოთების გასანეიტრალებლად, ლეიბორისტული პარტიის ლიდერმა მათ წერილი მისწერა. თუმცა, ბევრმა ჩათვალა, რომ ეს საკმარისი არ იყო.
მომდევნო თვეში პარტიაში დაძაბულობა კიდევ უფრო გამწვავდა, როდესაც სტარმერი სერიოზული ამბოხების წინაშე აღმოჩნდა ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ კენჭისყრაზე — რის გამოც მისი რვა ფრონტბენჩერი, მათ შორის ჯეს ფილიფსი, გადადგა.
ეს დაპირისპირება კიდევ ერთხელ წარმოაჩენს ღრმა დაძაბულობას, რომელიც ლეიბორისტულ პარტიაში წლების განმავლობაში არსებობს თემაზე, რომელსაც პარტიისთვის რთული ისტორია აქვს.
თავისი დაარსების დღიდან ლეიბორისტები მხარს უჭერდნენ ისრაელის სახელმწიფოს შექმნას. არგუმენტი იყო, რომ სოციალური სამართლიანობის პარტიას ევალებოდა დაეცვა ხალხი, რომელმაც ჰოლოკოსტი გადაიტანა.
ისრაელის მთავრობის მიმართ უფრო კრიტიკული დამოკიდებულება გაჩნდა მას შემდეგ, რაც ისრაელმა დასავლეთ სანაპიროსა და ღაზას ოკუპაცია დაიწყო მემარჯვენე ლიდერების მმართველობის პერიოდში. აქცენტი პალესტინელი ხალხისადმი სოლიდარობაზე გადავიდა.
ჯერემი კორბინის ლიდერობისას, ისრაელის ქმედებების მიმართ გამოთქმული ზოგიერთმა კრიტიკამ ანტისემიტიზმში გადაინაცვლა — EHRC-მ დაადგინა, რომ პარტიაში ებრაელი წევრების „უკანონო შევიწროება“ ხდებოდა, თუმცა ყოფილი ლიდერი უარყოფს, რომ ეს ოდესმე ყოფილა პარტიისთვის მისაღები.
ლეიბორისტების ნაწილს მიაჩნდა, რომ სტარმერი — რომელმაც ანტისემიტიზმის მიმართ ნულოვანი ტოლერანტობის პოლიტიკა გაატარა და მემარცხენე ფრთის მრავალი წარმომადგენელი, მათ შორის თავად კორბინი, პარტიიდან გააძევა — ღაზას საკითხში ნაწილობრივ სწორედ იმიტომ აღმოჩნდა სირთულეების წინაშე, რომ სურდა მკაფიო ზღვარი გაევლო საკუთარ თავსა და წინამორბედს შორის.
2024 წელს ლეიბორისტების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, საერთაშორისო დონეზე ისრაელის კრიტიკა პალესტინელი მშვიდობიანი მოსახლეობის წინააღმდეგ ჩადენილი საშინელებების გამო კიდევ უფრო გაძლიერდა. მთავრობა ცდილობდა ბრიტანული საზოგადოებისთვის დაემტკიცებინა, რომ საკმარისს აკეთებდა, თუმცა მიღწეული შედეგი არასაკმარისი აღმოჩნდა.
„ხალხი უბრალოდ იმ LBC-ის ინტერვიუზე გაიჭედა. კეირმა ამაზე ვეღარ მოახერხა რეაბილიტაცია. რაც არ უნდა გაგვეკეთებინა — და ბევრი რამ გავაკეთეთ — ხალხმა ეს ვერ შეამჩნია,“ — ამბობს ლეიბორისტული პარტიის ერთ-ერთი მაღალი თანამდებობის პირი.
ლეიბორისტებმა დაკარგეს — და კვლავაც კარგავენ — მხარდაჭერას პროგრესულ ფლანგზე, რომელიც პარტიის საარჩევნო კოალიციის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ენდი ბარნჰემი ახლა სწორედ ამ ამომრჩევლის დაბრუნებას ცდილობს, ბოდიშით ლეიბორისტების თავდაპირველი რეაქციისთვის ისრაელის სამხედრო ქმედებებზე ღაზაში და დაპირებით, რომ ისრაელის მთავრობაზე მეტ ზეწოლას მოახდენს.
ნებისმიერი ქმედება ფრთხილად უნდა იყოს გათვლილი, რადგან დიდ ბრიტანეთში ებრაული თემების უსაფრთხოებაზე რეალური შეშფოთებაა — ანტისემიტიზმის ზრდის ფონზე, რომელსაც ბარნჰემი მანჩესტერში პირადად შეესწრო.
პარტიას მხოლოდ უკიდურესად მემარცხენე ამომრჩევლები არ ჩამოშორდნენ, არც მხოლოდ მუსლიმი თემები, რომლებმაც არჩევნებზე პრო-ღაზას დამოუკიდებლებს მისცეს ხმა: პარტია ასევე დატოვეს ახალგაზრდებმა და საშუალო კლასის კურსდამთავრებულებმა, რომლებიც გაძლიერებულ მწვანე პარტიას შეუერთდნენ.
ლეიბორისტი აქტივისტები ქვეყნის მასშტაბით ჰყვებიან, რომ ეს საკითხი მუდმივად წამოიჭრება კარდაკარის კამპანიებისას — როგორც ვესტმინსტერის შუალედურ არჩევნებზე, ასევე შოტლანდიასა და უელსში, ინგლისის ადგილობრივ არჩევნებში — და არანაირი ნიშანი არ ჩანს, რომ ეს დაძაბულობა განელდება, სანამ ღაზაში ჰუმანიტარული კატასტროფა გრძელდება.
იმედი აქვთ, რომ ბარნჰემის ლიდერობა ლეიბორისტებს ახალ შანსს მისცემს. „ენდი გვაძლევს რეალურ შესაძლებლობას, ყველაფერი თავიდან დავიწყოთ. ეს ტონალობის ცვლილებაა, პირველ რიგში, და იმაში, თუ როგორ ვსაუბრობთ ღაზაში მიმდინარე მოვლენებზე. ბევრი პროგრესული ამომრჩეველი დაგვტოვა. ახლა გვაქვს შანსი, ისინი დავიბრუნოთ,“ — ამბობს პარტიის ერთ-ერთი წარმომადგენელი.
თუმცა ჯერჯერობით გაურკვეველია, რეალურად რამდენად შეიცვლება რამე არსებითად, რადგან პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი მხოლოდ ამბობს, რომ „განიხილავს“ დამატებით სანქციებსა და უკანონო დასახლებებთან საქონლით ვაჭრობის აკრძალვას, ან იქნება ეს მხოლოდ ტონალობის ცვლილება — და არც ერთ შემთხვევაშია ნათელი, იქნება თუ არა ეს საკმარისი იმ ამომრჩევლის დასაბრუნებლად, ვინც უკვე სხვა პარტიებს მიემხრო.
