აშშ-ის შუალედური არჩევნების შედეგებიდან რამდენიმე საათში, რომლებმაც რესპუბლიკური პარტიისთვის დამანგრეველი მარცხი მოიტანა, თეირანის ენგელაბის მოედანზე პრო-რეჟიმული ბრბო შეიკრიბა და ცეცხლი წაუკიდა უზარმაზარ ბანერს, რომელზეც გამოსახულნი იყვნენ დონალდ ტრამპი, მისი ვიცე-პრეზიდენტი ჯეი დი ვენსი, აშშ-ის ელჩი სტივ უიტკოფი და ისრაელის პრემიერ-მინისტრი ბენიამინ ნეთანიაჰუ.
ირანის ოფიციალურმა პირებმა მას შემდეგ არაერთი მებრძოლი განცხადება გაავრცელეს რესპუბლიკელთა მარცხის აღსანიშნავად და არჩევნების შედეგები ტრამპის ირანთან ომის უარყოფად წარმოაჩინეს.
ირანის უზენაესმა ლიდერმა მოჯთაბა ხამენეიმ, რომლის მამა და წინამორბედი ალი ხამენეი თებერვალში განხორციელებული დარტყმებისას დაიღუპა, განაცხადა: „აშშ-ის დაშლის პროცესი დაჩქარდა.“
კიდევ ერთ დემონსტრაციაზე, ირანის სახელმწიფო ტელევიზიამ აჩვენა თეირანის ტაჯრიშის მოედანზე დონალდ ტრამპის იმიტირებული ჩამოხრჩობის კადრები, სადაც მსახიობი აშშ-ის პრეზიდენტის ნიღბითა და ნარინჯისფერი პატიმრის ფორმით იყო გამოწყობილი.
თუმცა ქვეყნის შიგნით ზოგი ირანელი შიშის განცდაზე საუბრობს და ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესებასა და ტრამპის პოლიტიკური მარცხის შემდგომი მომავლის გაურკვევლობაზე მიუთითებს.
მეჰნაზისთვის, თეირანში მცხოვრები ჟურნალისტისთვის, განწყობა უიმედობისაა, რადგან ხალხი ცდილობს გაარკვიოს, რა ელოდებათ წინ.
„მართლა მეშინია. რის? ჯერ კიდევ არ ვიცი. უცნაური გრძნობაა,“ — ამბობს ის. „პატიოსნად რომ ვთქვა, აქ მართლაც უცნაური სცენარია. ხალხი აშშ-სა და ისრაელზეა გადართული, იმედოვნებენ, რომ ეს ცვლილებებს მოიტანს. ეს ჩემთვის ძალიან უცნაური იყო და ისევ ასეა.“
ზოგიერთი, ვისთანაც მეჰნაზს უსაუბრია, ფიქრობს, რომ ტრამპის შუალედური მარცხი სრულმასშტაბიანი ომის ალბათობას ზრდის.
„ბევრი ფიქრობს, რომ ეს ტრამპის მეორე ვადაა და ხელახალი არჩევა აღარ სჭირდება, ამიტომ შეიძლება ომი გააგრძელოს,“ — ამბობს მეჰნაზი. „მაგრამ რაც მე მაწუხებს, ისაა, რომ [ირანის] რეჟიმი ყოველდღიურად ასრულებს სიკვდილით დასჯას და ეს მხოლოდ უარესდება, ომის მიუხედავად.“
ოსლოში დაფუძნებული არასამთავრობო ორგანიზაცია Iran Human Rights (IHR)-ის მონაცემებით, ირანის ხელისუფლებამ წელს სულ მცირე 696 ადამიანი სიკვდილით დასაჯა.
ალბორზი, 36 წლის მწერალი თეირანიდან, ამბობს, რომ ყოველდღიური ცხოვრების ილუზია სულ უფრო მყიფე რეალობას მალავს.
„მაღაზიებში ჯერ კიდევ შეიძლება დაინახო ადამიანები, რომლებიც ტანსაცმელსა და სხვა ნივთებს ათვალიერებენ, როგორც ადრე. თუმცა რეალური შესყიდვები იშვიათია და ერთი მაისური ახლა იმდენი ღირს, რამდენიც შარშან მთელი კოსტიუმი ღირდა,“ — ამბობს ის.
„ხუმრობებსა და ყოველდღიურ საუბარში ხშირად გაიგონებ გამვლელებს, რომლებიც კამათობენ, რომელი გამათბობელია უკეთესი — ნავთის თუ შეშის, და ასე ემზადებიან იმისთვის, რომ ერთ დღეს ინფრასტრუქტურა შეიძლება განადგურდეს.
„ეს გამძლეობა იძულებითაა დაბადებული. არაფერია ამაში ღირსეული,“ — ამატებს ალბორზი.
მათგან განსხვავებით, ვინც შიშობს, რომ ტრამპის მარცხი ახალ კონფლიქტს გამოიწვევს, ალბორზი ამბობს, რომ მის გარშემო ხალხს ჰგონია, სრულმასშტაბიანი ომის ალბათობა შემცირდა. „ზოგადი განცდაა, რომ აშშ-ის არჩევნებში და ისრაელში მომხდარის შემდეგ, სრულმასშტაბიანი ომის განახლების ალბათობა შემცირდა. თუმცა არავინ არის დარწმუნებული.“
თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ირანში მთავრობის მოწინააღმდეგეები ომის ალბათობაზე სხვადასხვაგვარად ფიქრობენ, საერთო შიშია, რომ შინაური რეპრესიები გაგრძელდება, რაც არ უნდა მოხდეს აშშ-ში.
ნურისთვის, 24 წლის კარაჯელი, რომელიც იანვრის პროტესტებში მონაწილეობის გამო სამი კვირა ციხეში იჯდა, ეს შიში მხოლოდ გამძაფრდა. „ომის დროს დამაკავეს, ასე რომ მათი რეპრესიული მექანიზმი კარგად აწყობილი მანქანაა, რომელიც არ გაჩერდება, იქნება ეს ღრუბლების ქვეშ თუ ბომბების.“
როცა ჰკითხეს, რას გრძნობს ტრამპის შუალედური მარცხის შემდეგ მომავალ დღეებთან დაკავშირებით, მან თქვა, რომ გაურკვევლობა ცხოვრების ნაწილად იქცა. „თუ ვინმე გეტყვით, რომ იცის, რა მოხდება შემდეგ ქვეყანაში, ის იტყუება. არავინ, აბსოლუტურად არავინ იცის, რა მოხდება. მთელი წელი უარესისთვის ვემზადებით.
„მაგრამ ვიცი, რა არ მოხდება. ეს რეპრესიები არ დასრულდება,“ — ამბობს ნური.
მოეინი, ცენტრალური ირანის მედიკოსი, მიიჩნევს, რომ აშშ და დასავლეთი ირანის ისლამური რევოლუციური გვარდიის (IRGC) ძალას, განსაკუთრებით მისი პერსონალის ერთგულებასა და სტრატეგიულ შესაძლებლობებს, სათანადოდ ვერ აფასებენ.
„მეც კი ვერ ვაფასებდი, რამდენად ძლიერია და სტრატეგიულად კარგად პოზიციონირებულია IRGC,“ — ამბობს ის. „ადრე ვფიქრობდი, ან მინიმუმ მინდოდა მეფიქრა, რომ მთელი სისტემა გაქვავებული მულლებითა და კორუმპირებული, რეალობას მოწყვეტილი სამხედროებით იყო სავსე. მაგრამ ახლა აშკარაა, რომ ისინი გარკვეულწილად კომპეტენტურები არიან. და მაინც ერთგულები, მიუხედავად იმისა, რამდენად კორუმპირებულებიც უნდა იყვნენ.“
მოეინისთვის ეს აღიარება მწარე წინააღმდეგობის განცდას იწვევს: „სახელმწიფო, რომელსაც შეუძლია ათწლეულების განმავლობაში გაუძლოს სანქციებს და დაუპირისპირდეს მსოფლიოს ყველაზე ძლიერ არმიას, მაგრამ მზადაა თავისი რეპრესიული მანქანა საკუთარ მოსახლეობაზე მიმართოს.“
„მართლა სირცხვილია. რომ მსოფლიოს ერთადერთ ზესახელმწიფოს ებრძოლონ და ნახევარი საუკუნე სანქციებში გაძლონ, მხოლოდ იმისთვის, რომ ქუჩაში ახალგაზრდა გოგონები მოკლან.“
როცა ჰკითხეს, ელოდება თუ არა მსოფლიო ლიდერების რეაქციას ირანში მიმდინარე რეპრესიებზე, მან თქვა, რომ ევროპელი ლიდერებისგან სულ უფრო ნაკლები მოლოდინი აქვს.
მეჰნაზისთვის კი, პრო-სამთავრობო ბრბოების ზეიმი ყოველდღიურად უფრო „გამაღიზიანებელი“ ხდება. „და რატომ არ უნდა ზეიმობდნენ? მათ [IRGC] ახლა გადარჩენის იმედი გაუჩნდათ,“ — ამბობს ის.
