ბილეთებისა და სტუმარმასპინძლობის სერვისებიდან მიღებული შემოსავლების მკვეთრი ზრდა FIFA-ს სურვილს აძლიერებს, მომავალში ამერიკული სატელევიზიო ბაზრიდან დაკარგული შემოსავალი აინაზღაუროს.
როგორც ხშირად ხდება, ხმამაღლა სწორედ დონალდ ტრამპმა თქვა ის, რაზეც კულისებში უკვე საუბრობდნენ.
„ეს კიდევ ერთხელ უნდა გავაკეთოთ და აუცილებლად მაშინ, როცა მე აქ ვიქნები.“ - უთხრა აშშ-ის პრეზიდენტმა Fox News-ს მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალის წინ ჩაწერილ ინტერვიუში.
ბოლო ერთი თვის განმავლობაში 2038 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძლობაზე აშშ-ის შესაძლო განაცხადი საერთაშორისო საფეხბურთო წრეებში აქტიურად განიხილებოდა. სხვადასხვა ქვეყნის ფეხბურთის ადმინისტრატორებმა კიდევ ერთხელ დაინახეს, რამდენად დიდია ამერიკაში მასშტაბური ღონისძიებებისადმი ინტერესი და რამდენად მზად არიან გულშემატკივრები მათზე დასასწრებად მაღალი თანხები გადაიხადონ.
FIFA უკვე გარკვეული დროა ჩუმად, თუმცა აქტიურად უწყობს ხელს აშშ-ის შესაძლო განაცხადს. ამის მიზეზი უფრო ნათელი გახდა ნიუ-იორკში გამართულ შეხვედრაზე, სადაც FIFA-ს პრეზიდენტმა ჯანი ინფანტინომ ორგანიზაციის 211 წევრი ასოციაციის წარმომადგენლებს განუცხადა, რომ მიმდინარე ოთხწლიანი ციკლის შემოსავლების პროგნოზი 11 მილიარდიდან 15 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა.
ზრდის უდიდესი ნაწილი ბილეთებისა და სტუმარმასპინძლობის პაკეტების გაყიდვამ განაპირობა. FIFA-ს წყაროს ინფორმაციით, განსაკუთრებით მაღალი მოთხოვნის გამო, ამ მიმართულებით შემოსავალმა 5 მილიარდ დოლარს გადააჭარბა. პირველად მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში ბილეთებისა და სტუმარმასპინძლობის ბაზარი სატელევიზიო უფლებებზე უფრო ძვირად შეფასდა.
„FIFA-ს აქ რაც შეიძლება სწრაფად დაბრუნება მოუნდება“, - FIFA-ს VIP ბილეთებისა და სპეციალური პაკეტების გაყიდვაზე მომუშავე ერთ-ერთი პარტნიორი კომპანიის მაღალჩინოსანმა განაცხადა.
ბილეთების გაყიდვებმა მოლოდინს გადააჭარბა. ამას ხელი შეუწყო დინამიკურმა ფასებმა და ბილეთების მეორად ბაზარზე გაყიდვის მოდელმა, რომელიც აშშ-ში ფართოდ არის გავრცელებული.
თუმცა ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებაში FIFA-მ დიდი შემოსავალი დაკარგა, რაც აშშ-ში სწრაფად დაბრუნების კიდევ ერთი მიზეზია.
FIFA-მ აშშ-ში ინგლისურენოვანი სატელევიზიო უფლებები Fox Sports-ს კონკურსის გარეშე გადასცა. ეს გადაწყვეტილება ორგანიზაციამ მას შემდეგ მიიღო, რაც 2022 წლის ყატარის მსოფლიო ჩემპიონატი ზამთარში გადაიტანეს, მიუხედავად იმისა, რომ სატელევიზიო კონტრაქტები უკვე გაფორმებული იყო. ახალი კალენდარი პირდაპირ დაემთხვა აშშ-ის სპორტულ სეზონს, განსაკუთრებით NFL-სა და NBA-ს.
კონკურენტული აუქციონის გარეშე Fox-მა 2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის უფლებებში 485 მილიონი დოლარი გადაიხადა, ზუსტად იმდენივე, რამდენიც ყატარის ტურნირში, მიუხედავად იმისა, რომ ჩემპიონატს 40 მატჩი დაემატა და ის უშუალოდ აშშ-ში ჩატარდა.
შედარებისთვის, NFL-ის შიდა სატელევიზიო კონტრაქტების ღირებულება წელიწადში დაახლოებით 11 მილიარდ დოლარს შეადგენს, NBA-ის კი დაახლოებით 7 მილიარდს.
Fox-მა მიმდინარე ზაფხულს მაღალი აუდიტორიით მნიშვნელოვანი სარგებელი მიიღო. ინდუსტრიის ექსპერტების შეფასებით, ტელეკომპანია რეკლამებიდან მილიარდ დოლარზე მეტს გამოიმუშავებს. რეკლამის რაოდენობა და ღირებულება ტურნირზე დამატებულმა წყლის შესვენებებმაც გაზარდა.
FIFA-ს სურს, მომავალ სატელევიზიო ციკლებში აშშ-ის ბაზრიდან დაკარგული შემოსავალი დაიბრუნოს.
მოსალოდნელია, რომ 2030 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის უფლებებისთვის Fox-ს ESPN და NBC გაუწევენ კონკურენციას. პირველადი მოლაპარაკებები Netflix-თანაც გაიმართა, რომელიც შესაძლოა სატელევიზიო უფლებების აუქციონში ჩაერთოს.
Netflix-მა ფეხბურთისადმი მზარდი ინტერესი უკვე აჩვენა, როდესაც 2027 და 2031 წლების ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატების ამერიკული უფლებები შეიძინა. 2031 წლის ტურნირი აშშ-ში გაიმართება, ხოლო კაცთა მსოფლიო ჩემპიონატის შვიდი წლის შემდეგ დაბრუნებამ შესაძლოა კიდევ უფრო დიდი კომერციული ბუმი გამოიწვიოს.
არც ერთ ქვეყანას მსოფლიო ჩემპიონატი 12-წლიანი შუალედით ორჯერ არ ჩაუტარებია, თუმცა FIFA-ს წესდება და ბოლო წლებში მიღებული გადაწყვეტილებები ამის შესაძლებლობას იძლევა.
2030 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი სამ კონტინენტზე და ექვს ქვეყანაში გაიმართება: ესპანეთში, პორტუგალიაში, მაროკოში, არგენტინაში, პარაგვაისა და ურუგვაიში. 2034 წლის ტურნირს კი საუდის არაბეთი უმასპინძლებს.
ამ პირობებში FIFA-ს კონფედერაციების როტაციის პოლიტიკა 2038 წლისთვის ჩრდილოეთ ამერიკისა და ოკეანეთის განაცხადებს უშვებს.
ავსტრალიას 2034 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძლობაზე განაცხადის შეტანა სურდა, თუმცა FIFA-მ ინტერესის ოფიციალურად დასაფიქსირებლად ერთ თვეზე ნაკლები დრო მისცა. ავსტრალიამ კანდიდატურა მოხსნა და საუდის არაბეთი კონკურენტის გარეშე დარჩა.
სიტუაციას ართულებს ისიც, რომ ჩრდილოეთ და ცენტრალური ამერიკისა და კარიბის ზღვის კონფედერაციას, Concacaf-ს, აშშ-ის კიდევ ერთი განაცხადის მიმართ გარკვეული ეჭვები აქვს. ორგანიზაციას სურს, მასპინძლობის შესაძლებლობა სხვა წევრ ქვეყნებსაც მიეცეს.
კოსტა-რიკა, იამაიკა და მექსიკა 2031 წლის ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატის ერთობლივ განაცხადს შეუერთდნენ და მსგავსი ფორმატის განაცხადი შესაძლოა 2038 წლისთვისაც გაჩნდეს. თუმცა ტრამპს ურჩევნია, ტურნირს მხოლოდ აშშ-მა უმასპინძლოს.
„მაჩვენებლების გათვალისწინებით, მასპინძლობას დაუყოვნებლივ კიდევ ერთხელ მოვითხოვთ“, - განუცხადა მან Fox-ს.
ჯერჯერობით უცნობია, როდის დაიწყებს FIFA 2038 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძლის შერჩევის პროცესს, თუმცა წარსული გამოცდილება აჩვენებს, რომ ორგანიზაციას სასურველი შედეგის მისაღებად პროცესის სწრაფად წარმართვა შეუძლია.
2034 წლის განაცხადების მიღების პროცესი 2024 წლის ოქტომბერში მოულოდნელად გაიხსნა. 25 დღის შემდეგ ინფანტინომ განაცხადა, რომ ტურნირს საუდის არაბეთი უმასპინძლებდა. გადაწყვეტილება FIFA-ს წევრებმა ორი თვის შემდეგ ვირტუალურ საგანგებო კონგრესზე დაამტკიცეს.
მომავალ წელს მაროკოში გამართულ FIFA-ს კონგრესზე ჯანი ინფანტინოს მეოთხე სრული ვადით არჩევას ელოდებიან, სავარაუდოდ, კონკურენტის გარეშე. ამის შემდეგ ყურადღება უკვე 2038 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძლობისთვის ბრძოლაზე გადაერთვება.
აშშ-ის კონსტიტუციაში უპრეცედენტო ცვლილების გარეშე დონალდ ტრამპს თანამდებობის დატოვება 2029 წლის იანვარში მოუწევს. შესაბამისად, FIFA-სთვის 2038 წლის მასპინძლობის საკითხის გადაწყვეტის არაფორმალურ ვადად შესაძლოა სწორედ ეს პერიოდი იქცეს.
