აშშ-ის შუალედური არჩევნების შემდეგ, ტექნოლოგიური გიგანტების საბაზრო ღირებულებიდან ასობით მილიარდი დოლარი გაქრა, მას შემდეგ რაც ინვესტორებში გაჩნდა შიში, რომ ხელოვნური ინტელექტის (AI) განვითარება შენელდება.
დემოკრატების გამარჯვების შემდეგ, რომელთა საარჩევნო კამპანიებიც AI-ის შენელებაზე იყო აგებული, ტექნოლოგიური და ხელოვნური ინტელექტის სექტორის კომპანიების აქციები მკვეთრად დაეცა.
ტექნოლოგიებზე ორიენტირებული Nasdaq-ის კომპოზიტური ინდექსი ვაჭრობის დასრულებისას 5.5%-ზე მეტით დაეცა და საბაზრო კაპიტალიზაციაში დაახლოებით 2.5 ტრილიონი დოლარი დაკარგა, Dow Jones-ის მონაცემებით. სხვა ძირითადი ამერიკული საფონდო ინდექსებიც მნიშვნელოვნად დაეცა, რაც 2025 წლის შემდეგ ყველაზე ცუდი დღე იყო.
ეს მასობრივი გაყიდვები ემატება იმ ფართო შეშფოთებას, რომელიც უკავშირდება კითხვას, გაამართლებს თუ არა AI-ში ჩადებული უზარმაზარი ინვესტიციები.
აშშ-ის მასშტაბით დემოკრატებმა საარჩევნო კამპანიებში ყურადღება გაამახვილეს მონაცემთა ცენტრებისა და AI-ის სწრაფი განვითარების შენელებაზე. ქვეყნის მასშტაბით ბიულეტენებზე იყო ათეულობით ინიციატივა, რომლებიც მიზნად ისახავდა ტექნოლოგიისთვის აუცილებელი ჰაბების განვითარებაზე შეზღუდვების დაწესებას.
ტეხასის არჩეული გუბერნატორი ჯინა ჰინოხოსა აქტიურად ეწინააღმდეგებოდა მონაცემთა ცენტრებს და პირობა დადო, რომ სექტორში ახალი მშენებლობები დროებით შეჩერდებოდა.
AI მონაცემთა ცენტრებზე დამოკიდებული კომპანიების, მათ შორის წამყვანი ჩიპებისა და ნახევარგამტარების მწარმოებლების აქციები ხუთშაბათს მკვეთრად დაეცა, რაც ინვესტორთა მზარდ შეშფოთებას კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს.
Nvidia-ს აქციები 9%-ზე მეტით დაეცა, რის შედეგადაც კომპანიის საბაზრო ღირებულებიდან 400 მილიარდ დოლარზე მეტი გაქრა.
სხვა ჩიპმწარმოებლებიც დაზარალდნენ: AMD და Micron 17%-ზე მეტით დაეცნენ. Intel-ის აქციები 10.3%-ით შემცირდა, ხოლო მეხსიერების ბარათების მწარმოებელი SanDisk 22%-ზე მეტად დაეცა.
ფილადელფიის ნახევარგამტარების ინდექსი, რომელიც 30 უდიდესი ნახევარგამტარის მწარმოებელი კომპანიის შედეგებს აჯამებს, 12%-ზე მეტად დაეცა.
ილონ მასკის კომპანიების, SpaceX-ისა და Tesla-ს აქციებიც მკვეთრად დაეცა — შესაბამისად 8% და თითქმის 11%-ით, რის შედეგადაც ამ კომპანიების საბაზრო ღირებულებიდან ხუთშაბათს 300 მილიარდ დოლარზე მეტი გაქრა.
მასკმა რესპუბლიკელების კამპანიებში თითქმის 450 მილიონი დოლარი დახარჯა, მათ შორის მინიმუმ 45 მილიონი კენ პაქსტონის მხარდასაჭერად ტეხასის სენატის ადგილას, თუმცა ტეხასი დემოკრატიულმა ტალღამ "ლურჯად" აქცია სამშაბათს ღამით.
საერთო ჯამში, ე.წ. "შესანიშნავი შვიდეულის" ტექნოლოგიურმა კომპანიებმა, მათ შორის Apple-მა, Nvidia-მ და Tesla-მ, ერთ სავაჭრო დღეში ტრილიონი დოლარი დაკარგეს.
აქციების ვარდნამ სხვა მსხვილ ამერიკულ საფონდო ინდექსებსაც დაარტყა. S&P 500 ინდექსი ვაჭრობის ბოლოს 4.4%-ით დაეცა, ხოლო Dow Jones-ის ინდუსტრიულმა საშუალო მაჩვენებელმა ოთხშაბათს მიღებული მოგება დაკარგა და 3.4%-ზე მეტით დაეცა.
Nasdaq-ის კომპოზიტური ინდექსის ვარდნა იმდენად დიდი იყო, რომ ახლა ის ე.წ. "კორექციის ზონაში" იმყოფება — ანუ მაშინ, როცა ინდექსი ან კომპანიის ღირებულება ბოლო პიკისგან მინიმუმ 10%-ით არის შემცირებული.
Wealth Club-ის მთავარი საინვესტიციო სტრატეგი სუზანა სტრიტერი ამბობს, რომ Nasdaq-სა და S&P 500-ზე მკვეთრმა ვარდნამ სხვა ბაზრებზეც შოკური ტალღები გაავრცელა.
„ხელოვნური ინტელექტის ვაჭრობის გარშემო ახალი პანიკა მძიმედ დაატყდა უოლ სტრიტს,“ — განაცხადა მან.
„შიში, რომ AI ინფრასტრუქტურაში ჩადებული უზარმაზარი თანხები შეიძლება არ გაამართლოს ინვესტორთა მოლოდინები, ახლა ემთხვევა მონაცემთა ცენტრების მშენებლობის მკვეთრი შენელების პერსპექტივას.“
ზოგიერთი ტექნოლოგიური ლიდერი ამბობს, რომ მონაცემთა ცენტრების წინააღმდეგ მიმართული უკურეაქცია შუალედურ არჩევნებში მოულოდნელი იყო.
OpenAI-ს პრეზიდენტმა და თანადამფუძნებელმა გრეგ ბროკმანმა აღნიშნა, რომ ყველასთვის მოულოდნელი იყო მონაცემთა ცენტრებისადმი ასეთი რეაქცია და საჭიროა მეტი მუშაობა, რათა საზოგადოება ჩაერთოს პროცესში.
„ჩვენი წლევანდელი ცვლილებების დიდი ნაწილი იმაში მდგომარეობს, რომ გავაცნობიერეთ: სან-ფრანცისკოდან ტეხასში, ჯორჯიასა და სხვა ადგილებში ინფრასტრუქტურის აშენება მხოლოდ ტვიტით და სიტყვებით — ‘ეს კარგი იქნება’ — არ გამოდის. საჭიროა იმ საზოგადოებებში ყოფნა,“ — განაცხადა ბროკმანმა WSJ Tech-ის კონფერენციაზე, რომელიც ოთხშაბათს საღამოს ნაპაში, კალიფორნიაში გაიმართა.
Meta-ს პრეზიდენტმა დინა პაუელ მაკკორმიკმა აღნიშნა, რომ ინდუსტრიამ მეტი ძალისხმევა უნდა დახარჯოს AI-ის დადებითი მხარეების წარმოსაჩენად.
„ვფიქრობ, ორმაგად და სამმაგად უნდა გავაძლიეროთ ჩვენი ნარატივი,“ — განაცხადა მან WSJ-ის კონფერენციაზე.
აშშ-ის შუალედური არჩევნების უშუალო შედეგებთან ერთად, ზოგიერთი ინვესტორი შეშფოთებულია, რომ AI-ის აქციები შეიძლება ბუშტში იყოს, რომელიც კორექციას საჭიროებს.
დამატებითი რეპორტაჟი: ლილი ჯამალი
