რედაქტორის შენიშვნა: ეს სტატია ადაპტირებულია VOA რუსული ორიგინალური სტატიისგან.
რუსი ოპოზიციონერი პოლიტიკოსი და ყოფილი პოლიტპატიმარი ვლადიმირ კარა-მურზა მოუწოდებს რუსეთის ტერიტორიაზე ყველა სამხედრო ტყვისა და პოლიტპატიმრის გათავისუფლებას, მათ შორის უკრაინელი მშვიდობიანი მოქალაქეების და რუსი პოლიტპატიმრების. მან ასევე მოუწოდა მოლაპარაკებების მონაწილეებს, რომ მათი გათავისუფლება გახდეს ნებისმიერი შესაძლო ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების აუცილებელი პირობა რუსეთისა და უკრაინის შორის.
კარა-მურზამ ეს განცხადება 30 ოქტომბერს გააკეთა ვაშინგტონში გამართული „თავისუფლების მოწოდების“ ცერემონიის შემდეგ, რომელიც საერთაშორისო პოლიტპატიმრების დღეს მიეძღვნა. VOA რუსულთან ინტერვიუში კარა-მურზამ განმარტა, რომ საერთაშორისო ყურადღება ეხმარება პატიმრებს წინააღმდეგობა გაუწიონ იმ იზოლაციას, რომელსაც ავტორიტარული რეჟიმები ცდილობენ მათზე მოახდინონ.
„პოლიტპატიმრისთვის ყველაზე ცუდი ის არის, რომ მას დაივიწყებენ. ხშირად ვციტირებ ამ სიტყვებს, მაგრამ მხოლოდ მაშინ გავიგე მათი ნამდვილი მნიშვნელობა, როცა თავად აღმოვჩნდი ბარებში,“ — განაცხადა კარა-მურზამ.
კარა-მურზა 2022 წლის აპრილში დააკავეს უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის კრიტიკის გამო. 2023 წელს მას ბრალი წაუყენეს სახელმწიფო ღალატში და „რუსული არმიის შესახებ ცრუ ინფორმაციის გავრცელებაში“, რის გამოც 25 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. იგი 2024 წლის 1 აგვისტოს გათავისუფლდა აშშ-რუსეთის მსხვილ პატიმართა გაცვლაში, რომლის შედეგად ასევე გათავისუფლდნენ Wall Street Journal-ის ჟურნალისტი ევან გერშკოვიჩი და ყოფილი საზღვაო ქვეითი პოლ უილანი.
კარა-მურზას თქმით, პირველ რიგში უნდა განიხილონ ადამიანები — სამხედრო ტყვეების და პოლიტპატიმრების გათავისუფლება უნდა იყოს ნებისმიერი შესაძლო შეთანხმების ნაწილი უკრაინაში ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ.
„ჩემი აზრით, ნებისმიერი შესაძლო ზავის ან ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების მთავარი ელემენტი უკრაინაში უნდა იყოს ყველა პატიმრის, ყველა ამ წყეული ომის მძევლის გათავისუფლების პირობა,“ — აღნიშნა მან.
კარა-მურზას თქმით, ეს უნდა მოიცავდეს უკრაინელ მშვიდობიან მოქალაქეებს, რომლებიც რუსეთის ციხეებში იმყოფებიან, უკრაინიდან წაყვანილ ბავშვებს და რუს პოლიტპატიმრებს, რომლებიც ომისა და ავტორიტარული რეჟიმის წინააღმდეგ გამოსვლის გამო დევნიან.
„როდესაც პერიოდულად ვისმენთ მედიაში ცნობებს, რომ ამ რეგულარულ მოლაპარაკებებზე ყველაფერს განიხილავენ — სანქციებს, გაყინულ აქტივებს, ტერიტორიებს, იშვიათ მიწის მეტალებს, ღმერთმა იცის კიდევ რას — პირველ რიგში უნდა განიხილონ ადამიანები.“
30 ოქტომბრის ცერემონიაზე, სადაც სხვადასხვა ქვეყნის ჟურნალისტების, მუსიკოსების, უფლებადამცველებისა და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენლების სახელები წაიკითხეს, ერთადერთი არასრულწლოვნები რუსი მოზარდები იყვნენ.
მათი ისტორიები წარმოადგინა სონია კარა-მურზამ, ვლადიმირ კარა-მურზას 17 წლის ქალიშვილმა. ინტერვიუში მან ისაუბრა ოთხ მოზარდზე, 15-დან 17 წლამდე ასაკის, რომლებიც ანტისაომარი განცხადებებისა და მშვიდობიანი პროტესტის სხვა ფორმების გამო დააპატიმრეს.
ერთ-ერთი მათგანი იყო არსენი ტურბინი. 2023 წელს, როცა 15 წლის იყო, დააკავეს ფურცლების გავრცელების გამო, რომლებშიც რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინს აკრიტიკებდა. რუსეთის ხელისუფლებამ სკოლის მოსწავლეს ბრალი დასდო „რუსეთის თავისუფლების ლეგიონში“ მონაწილეობაში, რომელსაც რუსეთი ტერორისტულ ორგანიზაციად მიიჩნევს, და განაცხადა, რომ იგი აპირებდა ჯგუფში გაწევრიანებას.
ტურბინმა უარყო ბრალდებები და თქვა, რომ ფურცლები საკუთარი ინიციატივით გაავრცელა. 2024 წლის ივნისში მას ხუთი წლით არასრულწლოვანთა სასჯელაღსრულების კოლონიაში გაგზავნა მიუსაჯეს. ადამიანის უფლებათა პროექტმა „პოლიტპატიმრების მხარდაჭერა — მემორიალი“ იგი პოლიტპატიმრად აღიარა.
„დღეს ვისაუბრე ოთხ მოზარდზე, რომლებიც დაახლოებით ჩემი ასაკის არიან — 15-დან 17 წლამდე. ისინი ყველა სკოლის მოსწავლეები იყვნენ, რაღაცით გატაცებულები, დიდი ოცნებებით. ისინი სკოლას ამთავრებდნენ და მომავალს გეგმავდნენ, მაგრამ დააპატიმრეს და დღესაც სრულიად უსაფუძვლოდ არიან ციხეში. სრულიად უსაფუძვლოდ. მხოლოდ იმის გამო, რომ ხმა ამოიღეს ან გრაფიტი გააკეთეს,“ — განაცხადა სონია კარა-მურზამ ცერემონიის შემდეგ.
მისი თქმით, ბავშვების ისტორიები ძირეულად ცვლიან ადამიანების დამოკიდებულებას პოლიტპატიმრების მიმართ:
„როცა პოლიტპატიმრებზე ვფიქრობთ, წარმოვიდგენთ ადამიანებს, რომლებსაც უკვე აქვთ სამსახური, პოლიტიკოსებს ან აქტივისტებს. მაგრამ ესენი არიან სკოლის მოსწავლეები და ბავშვები, სპორტსმენები, მომავალი მეცნიერები და მათემატიკოსები. ამ ბავშვებს მეგობრებთან ერთად დრო უნდა გაატარონ და კოლეჯში ჩაბარებაზე იდარდონ, არა იმაზე, როდის ნახავენ ოჯახს.“
„თავისუფლების მოწოდების“ ცერემონია ორგანიზებული იყო „30 ოქტომბრის კოალიციის“ მიერ, რომელიც შეიქმნა პოლიტპატიმრების მძიმე მდგომარეობაზე საერთაშორისო ყურადღების მისაქცევად და მათი ოჯახების მხარდასაჭერად.
კოალიციის წევრები არიან: National Endowment for Democracy, 30 October Foundation, Free Russia Foundation, Freedom House, World Liberty Congress, McCain Institute, Lantos Foundation, Raoul Wallenberg Centre for Human Rights, Human Rights Foundation და Free Them One by One.
ორგანიზატორები გეგმავენ, რომ საერთაშორისო პოლიტპატიმრების დღე ყოველწლიურად ჩატარდეს და მთელი წლის განმავლობაში გააგრძელონ ერთობლივი ძალისხმევა პატიმრების გათავისუფლების უზრუნველსაყოფად.
