აშშ-ში მასშტაბური ფრენების შეჩერება, რომელმაც ათასობით რეისის გაუქმება და სამგზავრო ქაოსი გამოიწვია, ტექნიკური პრობლემის შედეგი იყო, რომელიც სპილენძის სადენის განახლების შემდეგ წარმოიშვა, - განაცხადა ტრანსპორტის მდივანმა.
შონ დაფიმ პრესკონფერენციაზე თქვა, რომ მთავრობა ცდილობს დაადგინოს, იყო თუ არა პრობლემა, რომელმაც ავიამეთვალყურეებს ოთხი საათით აფრენების შეჩერება აიძულა პარასკევს, განახლების სამუშაოების შემსრულებელი კომპანიის არაკომპეტენტურობის თუ გაუმართავი აღჭურვილობის ბრალი.
მიუხედავად იმისა, რომ ფრენების შეჩერება პარასკევს საღამოს მოიხსნა, მას გავლენა ჰქონდა შაბათის ავიამგზავრობაზეც, რადგან ავიაკომპანიები დაგროვილი რეისების გრაფიკის მოწესრიგებას ცდილობდნენ.
დაფის და სხვა ოფიციალური პირების თქმით, პრობლემა მანამდე მოძველებულ აღჭურვილობას უკავშირდებოდა.
აშშ-ის ავიამეთვალყურეობის სისტემებზე ტექნიკური მომსახურება მიმდინარეობდა, რათა სპილენძის სადენი ოპტიკურ-ბოჭკოვანით შეეცვალათ. ამ სამუშაოებს ასრულებდა კონტრაქტორი კომპანია L3Harris, ტექნოლოგიური მომწოდებელი, - აღნიშნა დაფიმ.
მისი თქმით, აშშ-ს "საოცრად მოძველებული სატელეკომუნიკაციო სისტემა" ჰქონდა და დაამატა: "სადენი იმდენად ძველი იყო, რომ მისი გამოყენება შეწყდა".
ტრანსპორტის მდივანმა განმარტა, რომ როუტერი, რომელზეც მუშაობდნენ, სხვა ავიამეთვალყურეობის სისტემებს გადატვირთავდა და თვითმფრინავებთან კომუნიკაციის პრობლემებს ქმნიდა, რამაც უსაფრთხოების მიზნით სისტემის გათიშვა გამოიწვია.
ახლა მთავრობა ცდილობს გაარკვიოს, იყო თუ არა ძირითადი მიზეზი სადენის შეცვლა თუ თავად როუტერის გაუმართაობა.
ოთხსაათიანი შეჩერება პარასკევს, 15:54 EST-ზე (19:54 GMT), ყველაზე ხანგრძლივი ასეთი ინციდენტი იყო 2001 წლის 11 სექტემბრის თავდასხმების შემდეგ.
ფრენების მონიტორინგის საიტების მონაცემებით, იმ დღეს აშშ-ში 15,000-ზე მეტი რეისი გადაიდო ან გაუქმდა, რაც დაახლოებით 1.5 მილიონ მგზავრს შეეხო; შაბათს კი 5,900-ზე მეტი რეისი გაუქმდა და 7,000 გადაიდო.
ზოგ შემთხვევაში მგზავრები თვითმფრინავებში, ასაფრენ ბილიკზე დარჩნენ, ვერც აფრენას ახერხებდნენ და ვერც ტერმინალში დაბრუნებას. ფრენების შეჩერებამ გავლენა მოახდინა გლობალურ გრაფიკებზეც, რის გამოც გაერთიანებული სამეფოსა და ევროპის ზოგიერთი რეისი გაუქმდა.
ფედერალურმა საავიაციო ადმინისტრაციამ (FAA) განაცხადა, რომ აშშ-ის ფრენების გრაფიკი კვირის ბოლომდე ნორმალურ რეჟიმს დაუბრუნდება.
აშშ-ის ოფიციალური პირების თქმით, არ მიაჩნიათ, რომ პრობლემა კიბერშეტევის ან თვითნებური AI აგენტის შედეგი იყო, თუმცა დაფიმ აღნიშნა, რომ ზუსტი მიზეზის გამოძიება მიმდინარეობს.
ბრაიან ბედფორდმა, FAA-ს ხელმძღვანელმა, იმავე პრესკონფერენციაზე განაცხადა: "არანაირი მტკიცებულება არ გვაქვს, რომ რაიმე ბოროტმოქმედებას ან AI-ს უკავშირდება".
L3Harris-მა შაბათს განაცხადა, რომ აშშ-ის ავიაკომუნიკაციების ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციისთვის დაკისრებული სამუშაოების 70%-ზე მეტი უკვე შესრულებული ჰქონდა გათიშვამდე.
კომპანიამ აღნიშნა, რომ FAA-ს გამოძიებაში ეხმარება და დაამატა: "L3Harris სერიოზულად ეკიდება მასშტაბურ ფრენების შეჩერებას და მის გავლენას მგზავრებზე, ავიაკომპანიებსა და ავიამეთვალყურეობის ოპერაციებზე".
დაფიმ გააფრთხილა, რომ მსგავსი პრობლემა კვლავ შეიძლება წარმოიშვას, თუ აშშ-ის კონგრესი ავიამეთვალყურეობის ინფრასტრუქტურის განახლებას არ დაამტკიცებს.
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განახლებებისთვის 30.1 მილიარდი დოლარი (22.8 მილიარდი ფუნტი სტერლინგი) მოითხოვა. ამჟამად კონგრესის ორივე პალატას რესპუბლიკური პარტია აკონტროლებს.
დაფიმ მანამდე განაცხადა, რომ სისტემას 50 მილიარდი დოლარის მასშტაბური განახლება სჭირდება.
შინაგან უსაფრთხოებაზე ადმინისტრაციის (TSA) ყოფილმა ხელმძღვანელმა ჯონ პისტოლმა BBC-ს განუცხადა: "ის ფაქტი, რომ სისტემის ამუშავება ოთხ საათსა და ნახევარში შეძლეს, კარგია – ეს სისტემის გამძლეობას აჩვენებს – მაგრამ რა გარანტიაა, რომ ხვალ იგივე არ განმეორდება?"
მასშტაბური ფრენების შეჩერება მხოლოდ ერთხელ კიდევ იქნა გამოცხადებული მას შემდეგ, რაც 2001 წლის 11 სექტემბრის თავდასხმების შემდეგ რამდენიმე დღით ყველა ფრენა აიკრძალა.
2023 წელს Notice to Air Missions (Notam) სისტემის გაუმართაობამ ფრენების შეჩერება გამოიწვია, რომელიც საათსა და 52 წუთს გაგრძელდა, დაახლოებით 9,500 რეისი გადაიდო და 1,300 გაუქმდა.
