
როდესაც დოქტორმა რეიმონდ კასერეკა კამვანგამ ოჯახს უთხრა, რომ ეჭვობდა, ებოლა ჰქონდა და ბუტემბოს ქალაქში, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე სამკურნალო ცენტრში მიდიოდა, მისი ოჯახი შოკში ჩავარდა.
მათ სპეციალიზებული განყოფილება "სასიკვდილო სახლად" მიაჩნდათ, რადგან პაციენტების უმეტესობა ვერ გადარჩება — განსაკუთრებით ისინი, ვინც დაავადების გვიან სტადიაზე ხვდება კლინიკაში. მისი 50 წლის დედა ცრემლებით სთხოვდა, იქ არ წასულიყო.
"რატომ ირჩევ სიკვდილს ებოლას სამკურნალო ცენტრში?" — ჰკითხა მას მასიკა ნდუნგომ.
მაგრამ როგორც ბუტემბოს კატვას საავადმყოფოს ექიმმა, კარგად იცოდა, რომ სახლში დარჩენის შემთხვევაში გადარჩენის შანსი თითქმის არ ჰქონდა.
ეს ივლისში მოხდა, ორი თვის შემდეგ, რაც ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას აფეთქება საერთაშორისო მნიშვნელობის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო მდგომარეობად გამოაცხადა. მას შემდეგ 5 400 ადამიანი გარდაიცვალა და 11 000 დაინფიცირდა, რაც ისტორიაში მეორე ყველაზე მომაკვდინებელი აფეთქებაა.
ბუტემბო ჩრდილოეთ კივუს პროვინციაში მდებარეობს, რომელიც კრიზისის ეპიცენტრია და კონგოს ჯანდაცვის სამინისტროს მონაცემებით, ყველაზე მეტი შემთხვევაა დაფიქსირებული.
დოქტორი კამვანგა 3 031 გადარჩენილიდან ერთ-ერთია და აქტიურად ავრცელებს თავის ისტორიას, რათა შეაჩეროს ინფექციის გავრცელება, რომელიც მის საზოგადოებას ანადგურებს.
მას შემდეგ, რაც სიკვდილს თვალებში ჩახედა და გარიყულობასაც გაუმკლავდა, უკვე წიგნის წერაც დაიწყო საკუთარ გამოცდილებაზე.
"როგორც ადამიანი, ვინც გამოჯანმრთელდა, ცოცხალი მტკიცებულება ვარ იმისა, რომ ეს დაავადება არსებობს, მაგრამ ასევე შესაძლებელია მისგან გამოჯანმრთელება," — ეუბნება ის BBC-ს კატვას საავადმყოფოს წინ, სადაც კვლავ მუშაობს.
30 წლის ექიმი ფიქრობს, რომ ვირუსი პაციენტთან კონტაქტისას გადაედო, გარემოში, სადაც დამცავი ზომები ყოველთვის სათანადო არ არის.

პირველი სიმპტომები ნელ-ნელა გამოვლინდა: მწარე გემო პირში, თავის ტკივილები და საერთო სისუსტე. მან ებოლას რეაგირების ჯგუფს მიმართა.
საწყისი კონსულტაციისა და რამდენიმე ანალიზის შემდეგ სახლში დაბრუნდა, მაგრამ მდგომარეობა არ გაუმჯობესდა.
ბუტემბოში არ არის საჭირო აღჭურვილობა, რომ ებოლაზე სწრაფად ჩატარდეს ტესტი — ნიმუშები უნდა გაიგზავნოს ბენის ქალაქში, რომელიც 54 კმ-ით (33 მილი) ჩრდილოეთით მდებარეობს.
ეს დიაგნოზის დასმას აყოვნებს, რადგან ამ ომით დაზარალებულ და ნაკლებად განვითარებულ რეგიონში გზების მდგომარეობა ისეთია, რომ ამ შედარებით მოკლე მანძილის გავლასაც კი 48-დან 72 საათამდე სჭირდება.
სამი დღის შემდეგ, კამვანგა თავს უკიდურესად სუსტად გრძნობდა და კუნთების ტკივილიც დაეწყო. მეოთხე დღეს ღებინება და დიარეა დაეწყო.
ამ დროს ოჯახის წევრები — მათ შორის დედაც — შეკრიბა და უთხრა, რომ ებოლას სამკურნალო ცენტრში უნდა წასულიყო.
"დედამ ტირილი დაიწყო, ჩემს დებსაც ცრემლები წამოუვიდათ. ვუთხარი, ყველაფერი კარგად იქნებოდა, ექიმი ვარ და მჯეროდა საკუთარი თავის. მაგრამ ისინი მაინც არ დამშვიდდნენ," — ამბობს ის.
დაახლოებით 18:00 საათზე ფეხით გაემართა ახლომდებარე ცენტრისკენ, თუმცა მთავარი შესასვლელით შესვლაზე უარი თქვა.
დაურეკა კოლეგებს და სთხოვა, დამცავი ეკიპირება ჩაეცვათ, სანამ მიუახლოვდებოდნენ და იზოლაციაში მოათავსებდნენ. ვირუსი ინფიცირებულ სხეულის სითხეებთან კონტაქტით გადადის.

ამჟამინდელი აფეთქება გამოწვეულია ვირუსის ბუნდიბუგიოს სახეობით, რომლისთვისაც დამტკიცებული ვაქცინა ან მკურნალობა არ არსებობს.
"ებოლას პაციენტებს სიმპტომურად მკურნალობენ — ანუ ექიმები იმ სიმპტომებს ებრძვიან, რაც პაციენტს აქვს," — განმარტავს კამვანგა და დასძენს, რომ მის შემთხვევაში ეს ძლიერი ღებინება და დიარეა იყო.
ზოგიერთ პაციენტში ეს სიმპტომები ორგანოების უკმარისობას იწვევს, რის შემდეგაც ზოგს შიდა და გარე სისხლდენაც ეწყება.
კამვანგამ ბევრი სითხე დაკარგა და ჰიდრატაციის შენარჩუნება უჭირდა — ძალიან შეშინებული იყო.
"ჩემთვის მეშინოდა. ყოველდღე პაციენტები ჩემს თვალწინ იღუპებოდნენ. მაგრამ პოზიტიური განწყობა შევინარჩუნე," — ამბობს ის.
13 დღის განმავლობაში საავადმყოფოს საწოლში წოლამ, განწყობის შესანარჩუნებლად, მობილურით ფილმებსა და სერიალებს უყურებდა, კითხულობდა და TikTok-ს ათვალიერებდა.
იმ დღეს, როცა გაიგო, რომ გამოჯანმრთელდა, კამვანგამ უდიდესი შვება იგრძნო. მადლობა გადაუხადა იმ მედპერსონალს, ვინც მასზე ზრუნავდა.
თუმცა, ებოლასგან თავისუფლების დამადასტურებელი სერტიფიკატიც კი ვერ ამსუბუქებდა იმ შიშს, რაც მის გარშემო მყოფებს გამოწვიათ, როცა საავადმყოფოდან გამოწერეს.
"თბილად მივიღეთ სახლში. მაგრამ შიშის გამო, მასთან ახლოს აღარ მივდიოდით," — უყვება BBC-ს დედამისი, ნდუნგო.
21 დღის განმავლობაში — რაც ვირუსის ინკუბაციის პერიოდია — ექიმი ოჯახის სახლის სხვა ნაწილში ცხოვრობდა, სადაც იმ დროს სულ მცირე 18 ადამიანი იყო, მათ შორის რამდენიმე ბავშვი და ომის გამო იძულებით გადაადგილებული პირები.
ოჯახის წევრებს მხოლოდ შორიდან ხედავდა, როცა საჭმლის ასაღებად გადიოდა, სხვები კი დისტანციას იცავდნენ.
მეზობელი კავუღო სიფაც იზიარებს ამ შიშებს.
"ძალიან გვეშინოდა, მაგრამ ღმერთს ვთხოვდით, დაეცვა ის სამკურნალო ცენტრში. ღმერთის დახმარებით და ექიმების ძალისხმევით, ჯანმრთელად დაბრუნდა," — ამბობს ის BBC-სთან.
ყველანი თანხმდებიან, რომ ამ გამოცდილებამ ებოლაზე მათი შეხედულება შეცვალა.

ზოგიერთი საერთოდ არ სჯერა, რომ ეს დაავადება არსებობს — ნდუნგო ამბობს, რომ ებოლას პირადად ნახვამ გარკვეული დეზინფორმაცია გააქარწყლა.
გამოჯანმრთელების შემდეგ, კამვანგა აქტიურად ჩაერთო საზოგადოებრივ ინფორმირებაში — თავის ისტორიას ჰყვება, რათა ჭორებსა და უნდობლობას ებრძოლოს.
"გამოჯანმრთელებიდან და საავადმყოფოდან გამოსვლიდან ერთი კვირის შემდეგ დავიწყე წიგნის წერა — 'ცხოვრების გადარჩენის ფასი'. თუმცა, ჯერ დასრულებული არ არის. რაც ახლა მაქვს, ეს არის მონახაზი, რომელსაც ცნობიერების ამაღლების შეხვედრებზე ვიყენებ და უკვე მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს," — ამბობს ის.
ამ შეხვედრებზე ავრცელებს ფოტოებსაც, რომლებიც ავადმყოფობის დროს აქვს გადაღებული, რათა მოსახლეობა დაარწმუნოს, რომ ებოლა რეალურია.
თუმცა ბუტემბოში ეს მისია მაინც რთულია. კამვანგა განმარტავს, რომ ზოგიერთისთვის ცნობიერების ამაღლების კამპანიები ჰუმანიტარული ორგანიზაციების მიერ დონორთა ფულის მოპოვების საშუალებად აღიქმება.
ასეთი უნდობლობა, რომელიც ჯანდაცვის მუშაკებზეც ვრცელდება, ხშირად გამოწვეულია სიღარიბითა და მრავალწლიანი შეიარაღებული კონფლიქტით მიღებული ტრავმით.
"ებოლა ომთან ერთად მოვიდა," — ამბობს ის და განმარტავს, რომ ზოგიერთისთვის ეს ხელისუფლების მხრიდან მოწყვლადი მოსახლეობის დაშინების საშუალებად აღიქმება — "იმათ დასამთავრებლად, ვინც ომმა ვერ გაანადგურა".
ის ასევე ფიქრობს, რომ ეპიდემიების დროს სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებელი — შედარებით ნაკლებად ხილულ გამოჯანმრთელებებთან შედარებით — შიშსა და ეჭვს აძლიერებს.
თუმცა, საკუთარი თავი წინა ხაზზე დაყენებასაც რისკები ახლავს — კამვანგა ამბობს, რომ მობილურზე სიკვდილის მუქარებს იღებს.
ზოგიერთი ადგილობრივი მას ადანაშაულებს, თითქოს ებოლაზე ინფორმაციის გავრცელებისთვის ფულს იღებს. ასევე აღნიშნავს, რომ ცნობიერების ამაღლების მუშაკებს საზოგადოება ხშირად ესხმის თავს.
იგრძნობს, რომ ხელისუფლება ამ პრობლემების მოსაგვარებლად ეფექტურად არ მუშაობს: "ჩვენი მთავრობა ყველაფერს ზედაპირულად უდგება."
ის ეთანხმება ორგანიზაცია Médecins Sans Frontières-ის (MSF) ბოლო ანგარიშსაც, რომლის მიხედვითაც ებოლას ფონდები იკარგება.
"ებოლას რეაგირებისთვის გამოყოფილი ფული მთავრობას მიაქვს. საკმარისი დამცავი ეკიპირება არ გვაქვს," — ამბობს ექიმი.
BBC-მ კომენტარი კონგოს მთავრობასაც სთხოვა.
მიუხედავად დაშინებისა და იმ სირთულეებისა, რასაც თავად და სხვა ექიმები აწყდებიან, ის მაინც მტკიცედ განწყობილია — მისი მიზანია, დაეხმაროს დაავადების დამარცხებაში.
"უნდა დავნებდეთ ებოლასთან ბრძოლაში? არა. ვაგრძელებთ იმას, რაც შეგვიძლია იმ რესურსებით, რაც, სამწუხაროდ, ძალიან შეზღუდულია."

მეტი სიახლე აფრიკის კონტინენტიდან იხილეთ BBCAfrica.com-ზე.
გამოგვყევით Twitter-ზე @BBCAfrica, Facebook-ზე BBC Africa ან Instagram-ზე bbcafrica


















